Công viên địa chất (CVĐC) toàn cầu UNESCO Lạng Sơn có phạm vi rộng lớn bao gồm toàn bộ địa giới hành chính của 43 xã, phường (có Danh sách kèm theo) và một phần địa giới hành chính của các xã: Hồng Phong, Thiện Hoà và Ba Sơn. Công viên địa chất có tổng diện tích 4.842,58 km2, dân số khoảng 627.500 người (chiếm 58% diện tích và 78% dân số toàn tỉnh) trên địa bàn. CVĐC toàn cầu UNESCO Lạng Sơn chứa đựng nhiều giá trị di sản văn hóa đặc trưng tiêu biểu về địa chất và tiến hóa của sự sống, có cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, lưu giữ nhiều giá trị đa dạng sinh học, truyền thống văn hóa lâu đời của cộng đồng cư dân bản địa. Đây là những điều kiện cơ bản đáp ứng các tiêu chí của UNESCO về CVĐC toàn cầu. Ngày 17/4/2025, CVĐC Lạng Sơn được UNESCO công nhận là CVĐC toàn cầu.
Cảnh quan kỳ vĩ tại Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Lạng Sơn.
1. Ba giá trị nổi bật và các tuyến du lịch trọng điểm
Việc thành lập, xây dựng và phát triển CVĐC toàn cầu UNESCO Lạng Sơn, nhằm bảo tồn và phát huy giá trị di sản địa chất, di sản văn hóa, lịch sử, khảo cổ cũng như các danh lam thắng cảnh đặc sắc của tỉnh. Trong đó giá trị nổi bật của CVĐC toàn cầu UNESCO Lạng Sơn bao gồm 3 điểm nổi bật đó là: Giá trị Di sản địa chất (thể hiện sự tiến hóa sự sống), Giá trị di sản văn hóa (vật thể và phi vật thể) và đa dạng sinh học. Hiện nay, Công viên đã hình thành 04 tuyến du lịch với 38 điểm tham quan CVĐC với chủ đề "tiến hóa sự sống nơi miền đất thiêng": Tuyến 1: Khám phá Thế giới Thượng ngàn; Tuyến 2: Hành trình về miền Thiên giới; Tuyến 3: Cuộc sống dân dã nơi trần thế; Tuyến 4: Đường đến Thuỷ cung. CVĐC toàn cầu UNESCO Lạng Sơn được hi vọng sẽ là một trong những sản phẩm du lịch mang tính đột phá, thu hút lượng lớn khách du lịch nội địa và quốc tế, góp phần phát huy được tiềm năng, thế mạnh du lịch của tỉnh. Tháng 4/2025, CVĐC Lạng Sơn chính thức được UNESCO công nhận là CVĐC toàn cầu. Nội hàm trong định hướng "Xây dựng và phát triển CVĐC toàn cầu UNESCO Lạng Sơn" cũng đã được đề cập trong Quy hoạch tỉnh Lạng Sơn đến năm 2030. Nhất là trong bối cảnh CVĐC Lạng Sơn vừa được công nhận là công viên địa chất toàn cầu. CVĐC toàn cầu UNESCO sẽ góp phần quan trọng trong việc phấn đấu đạt mục tiêu mà Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Lạng Sơn đã đặt ra là phấn đấu đến năm 2025 ngành du lịch trở thành một ngành kinh tế quan trọng; đến năm 2030 trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.
Phát triển các sản phẩm du lịch địa chất mang tính đột phá thu hút du khách.
2. Vị trí chiến lược và hạ tầng giao thông kết nối
CVĐC toàn cầu UNESCO Lạng Sơn là khu vực có vị trí quan trọng, cửa khẩu kết nối với Trung Quốc, giao của 02 hành lang kinh tế trọng điểm của vùng Đông Bắc: Hành lang kinh tế Hà Nội – Bắc Ninh - Bắc Giang - Lạng Sơn (Việt Nam) - kết nối với Nam Ninh (Trung Quốc); Hành lang kinh tế Biên giới Việt Trung (Lai Châu - Lào Cai - Hà Giang - Tuyên Quang - Bắc Kạn - Lạng Sơn - Quảng Ninh). Sân bay Gia Bình cách 2h20p; Sân bay Quốc tế Vân Đồn cách 2h50p; Đường sắt Bắc - Nam; Cao tốc Hà Nội - Lạng Sơn; CKQT Hữu Nghị, CKQT Đồng Đăng, CKQG Chi Ma.
3. Hợp tác mạng lưới quốc tế và định hướng phát triển bền vững
Tích cực tham gia hoạt động của Mạng lưới CVĐC toàn cầu UNESCO và khu vực, Mạng lưới CVĐC toàn cầu Việt Nam; liên kết hợp tác với CVĐC thuộc Mạng lưới CVĐC toàn cầu và các CVĐC các tỉnh trong nước trong bảo tồn, quảng bá, phát huy giá trị Công viên, từng bước khẳng định vai trò, vị thế của Công viên trong Mạng lưới CVĐC toàn cầu UNESCO và khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, Mạng lưới CVĐC toàn cầu Việt Nam.
CVĐC toàn cầu UNESCO Lạng Sơn liên kiết đối tác chiến lược với với các CVĐC toàn cầu trên thế giới và các tỉnh cho sự phát triển thương mại dịch vụ, văn hoá, du lịch.
Phạm Hương