Ngày 17/4/2025, UNESCO chính thức công bố Danh sách 16 Công viên địa chất toàn cầu mới, trong đó có Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Lạng Sơn, đưa tổng số Công viên địa chất toàn cầu UNESCO trong Mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu của UNESCO lên 229 tại 50 quốc gia.
Công viên địa chất Lạng Sơn chính thức ghi danh vào Mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu của UNESCO.
Việc công nhận Công viên địa chất Lạng Sơn là Công viên địa chất toàn cầu UNESCO có ý nghĩa rất quan trọng cho phát triển Du lịch bền vững của tỉnh, kết nối Lạng Sơn với các đối tác trong mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu UNESCO, đóng góp thiết thực cho các mục tiêu phát triển bền vững chung, tạo thêm động lực, cơ hội tập trung nguồn lực hơn nữa để tỉnh Lạng Sơn tăng cường, đẩy mạnh công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản địa chất, di sản văn hóa, lịch sử, khảo cổ, đa dạng sinh học, cũng như các danh lam thắng cảnh đặc sắc của tỉnh Lạng Sơn. Ngoài ra, Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Lạng Sơn sở hữu những giá trị độc đáo, tiêu biểu, nổi bật có thể đóng góp, bổ sung quan trọng vào chương trình bảo tồn và phát huy giá trị của hệ thống Công viên địa chất toàn cầu.
1. Mở rộng Mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu của UNESCO
Chương trình Công viên địa chất toàn cầu UNESCO, năm nay kỷ niệm 10 năm thành lập và Mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu quy tụ các lãnh thổ được công nhận về di sản địa chất phong phú - tạo hình đá, núi hoặc núi lửa, hang động, hẻm núi, địa điểm hóa thạch hoặc cảnh quan sa mạc cổ đại - nơi chứng kiến cho lịch sử, sự tiến hóa của hành tinh chúng ta và khí hậu. Những địa điểm này cũng là nơi để bảo tồn và giáo dục môi trường, nơi các cộng đồng địa phương và bản địa có thể quảng bá văn hóa của họ.
Cảnh quan địa chất độc đáo lưu giữ lịch sử phát triển của vỏ trái đất tại Lạng Sơn.
Mỗi năm, thành viên mới Công viên địa chất toàn cầu UNESCO được bổ sung vào Mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu của UNESCO theo quyết định của Hội đồng Điều hành của UNESCO, 16 Công viên địa chất mới được công nhận nằm ở Trung Quốc, Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên - đánh dấu Công viên địa chất đầu tiên và đóng góp vào việc bảo vệ dãy núi chung với Trung Quốc, Ecuador, Indonesia, Ý, Na Uy, Hàn Quốc, Ả Rập Xê Út - có hai Công viên địa chất đầu tiên, Tây Ban Nha, Vương quốc Anh và Việt Nam.
2. Mô hình cho việc bảo tồn di sản địa chất và phát triển bền vững
“Trong mười năm qua, Công viên địa chất UNESCO đã trở thành mô hình cho việc bảo tồn di sản địa chất. Nhưng vai trò của họ đi xa hơn nhiều: họ hỗ trợ các dự án giáo dục, thúc đẩy du lịch bền vững và giữ cho kiến thức và truyền thống của các lãnh thổ này tồn tại thông qua sự tham gia tích cực của các cộng đồng địa phương và bản địa. Ví dụ: tại Công viên địa chất Katla của Iceland, nơi các trường học địa phương đang tích cực tham gia vào nghiên cứu khoa học được thực hiện trong vùng Công viên địa chất, nơi lưu giữ ký ức của núi lửa và hệ thống băng thông qua dòng dung nham và bãi cát đen”, bà Audrey Azoulay, Tổng Giám đốc của UNESCO cho biết.
UNESCO tiếp tục thúc đẩy chương trình tại các khu vực có Công viên địa chất ít phổ biến hơn, đáng chú ý ở châu Phi. UNESCO thực hiện điều này bằng cách tạo điều kiện thuận lợi cho các chuyên gia, các buổi đào tạo phù hợp và tư vấn cá nhân về quy mô quốc gia và địa phương, để hướng dẫn việc chuẩn bị hồ sơ đề nghị công nhận Công viên địa chất toàn cầu UNESCO.
Giá trị di sản văn hóa và tự nhiên gắn kết chặt chẽ với đời sống của cộng đồng địa phương.
Sự công nhận toàn cầu mở ra cơ hội lớn cho công tác bảo tồn và quảng bá hình ảnh tỉnh Lạng Sơn.
Các link liên quan:
Phạm Hương tổng hợp – Phòng Quản lý Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Lạng Sơn (Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch Lạng Sơn)
3. Bản dịch bài báo của UNESCO: Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Lạng Sơn
Nằm giữa những đỉnh núi đá vôi ở miền bắc Việt Nam, Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Lạng Sơn kể một câu chuyện đáng chú ý về sự thay đổi của biển, phun trào núi lửa và hệ sinh thái đang phát triển. Công viên địa chất là một kho lưu trữ tự nhiên, lưu giữ bằng chứng về sự tiến hóa của sự sống qua nhiều thời đại. Những tảng đá lâu đời nhất của công viên cho thấy dấu vết của một đáy biển cổ đại, nơi từng là nơi sinh sống của bọ ba thùy - sinh vật biển trông giống như lớp động vật chân đốt và lớp bút đá, loài động vật biển đầu tiên sống theo bầy đàn. Khi nước biển rút đi, nó để lại các lớp đá phiến, đá sa thạch và đá vôi và cảnh quan núi lửa xuất hiện.
Một trong những địa điểm địa chất đáng chú ý của Công viên địa chất là Trũng Na Dương - một vùng trũng tự nhiên mang đến cái nhìn hiếm có về môi trường Đông Nam Á cách đây khoảng 40 đến 20 triệu năm. Các hóa thạch được tìm thấy ở đây cho thấy một hệ sinh thái nhiệt đới tươi tốt, giàu thực vật và động vật, đồng thời cung cấp những hiểu biết quan trọng về cách động vật có vú di chuyển giữa các lục địa. Địa chất đặc biệt của khu vực này cũng ảnh hưởng đến nông nghiệp địa phương, với đất giàu khoáng chất hỗ trợ các loại cây trồng như Na và Hồi. Khối núi đá vôi Bắc Sơn – một dãy núi nổi bật được hình thành từ các trầm tích đáy biển cổ đại – hé lộ dấu vết của một số cư dân đầu tiên của Việt Nam, với các công cụ bằng đá, đồ tạo tác bằng gốm và các địa điểm chôn cất cung cấp cái nhìn tổng quan về cuộc sống thời tiền sử.
Công viên địa chất là nơi sinh sống của nhiều nhóm dân tộc khác nhau bao gồm người Kinh, Nùng, Tày và Dao, những người duy trì ngôn ngữ, nghề thủ công và truyền thống độc đáo. Trung tâm của đời sống tâm linh của khu vực là Đạo Mẫu, tín ngưỡng thờ Mẫu, kết hợp âm nhạc, hầu đồng và kể chuyện để tôn vinh các vị thần được cho là cai quản các cõi trời, đất, núi, rừng và nước. Truyền thống văn hóa phong phú của Lạng Sơn vẫn tiếp tục cho đến ngày nay trong các lễ hội sôi động, trang phục truyền thống và nghệ thuật dân gian như hát Then, được mô tả giống như nhịp điệu của thần tiên và đàn tính. Tín ngưỡng thờ Mẫu và hát Then đều được ghi vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể của UNESCO. Các tập tục văn hóa này, được truyền qua nhiều thế hệ, vẫn là trung tâm của bản sắc cộng đồng địa phương.